Thực Tập Sinh Nhật Bản 2026 - Chi Phí, Lương & Quy Trình

Thực tập sinh kỹ năng, tiếng Nhật gọi là Ginō Jisshū (技能実習), là chương trình được Nhật Bản triển khai từ năm 1993. Về danh nghĩa, đây là chương trình "chuyển giao kỹ năng" để người lao động các nước đang phát triển sang Nhật học nghề rồi mang kiến thức về xây dựng quê hương.

Trên thực tế, đây là kênh xuất khẩu lao động phổ biến nhất với người Việt Nam suốt hơn ba thập kỷ qua. Việt Nam hiện là quốc gia có số lượng thực tập sinh tại Nhật đông nhất. Chương trình phù hợp với người trẻ, chưa có nhiều vốn tiếng Nhật, muốn vừa làm vừa tích lũy.

Dù chương trình Kỹ năng đặc định đang phát triển mạnh, thực tập sinh kỹ năng vẫn là con đường được nhiều người Việt lựa chọn nhất, đặc biệt là những người trẻ vừa tốt nghiệp THPT, chưa có vốn tiếng Nhật và muốn bắt đầu sớm. Lý do nằm ở chỗ chương trình này có điều kiện đầu vào dễ hơn và không bắt buộc trình độ tiếng Nhật cao khi nộp hồ sơ.

Với nhiều gia đình nông thôn, đi thực tập sinh là cách thực tế nhất để con em có thu nhập tốt, tích lũy vốn và học được tay nghề. Sau 3 năm, người lao động có thể về quê khởi nghiệp, hoặc chuyển tiếp sang diện Kỹ năng đặc định để gắn bó lâu dài với Nhật Bản.

Tuy nhiên, chương trình thực tập sinh cũng có những mặt hạn chế và đang trải qua cải cách lớn. Bài viết này sẽ trình bày trung thực cả ưu điểm lẫn nhược điểm, giúp bạn hiểu rõ mình sắp bước vào con đường nào.

Chương trình thực tập sinh chia thành ba giai đoạn, kéo dài tổng cộng từ 3 đến 5 năm:

Phần lớn người lao động đi theo hợp đồng 3 năm (số 1 và số 2). Sau 3 năm, bạn có thể về nước hoặc chuyển sang diện Kỹ năng đặc định để tiếp tục làm việc với mức lương cao hơn.

Chương trình thực tập sinh có khoảng 87 ngành nghề với hơn 160 loại công việc cụ thể. Dưới đây là các nhóm ngành chính:

• Nông nghiệp: trồng trọt, chăn nuôi - tuyển nhiều, làm theo mùa vụ
• Ngư nghiệp: đánh bắt, nuôi trồng thủy sản - vất vả, lương khá
• Xây dựng: cốp pha, giàn giáo, cốt thép, ốp lát, sơn - lương cao, nặng nhọc
• Chế tạo thực phẩm: chế biến gà, thủy sản, làm cơm hộp - tuyển nhiều nữ
• Dệt may: may mặc, dệt nhuộm - phù hợp lao động nữ
• Cơ khí - kim loại: gia công, hàn, dập, đúc - tuyển nhiều nam
• Các ngành khác: đóng gói công nghiệp, in ấn, vệ sinh tòa nhà, đúc nhựa

Điều kiện đi thực tập sinh tương đối dễ so với các diện khác, đây là lý do chương trình phù hợp với đông đảo người lao động phổ thông:

• Độ tuổi: thường từ 18 đến 35 tuổi (một số ngành nhận đến 30 tuổi)
• Sức khỏe: đạt tiêu chuẩn khám sức khỏe đi nước ngoài, không mắc bệnh truyền nhiễm
• Học vấn: tốt nghiệp THPT (lớp 12) trở lên là đủ với hầu hết đơn hàng
• Tiếng Nhật: không bắt buộc khi nộp hồ sơ, nhưng cần đạt N5-N4 trước khi bay
• Thể lực: một số ngành yêu cầu chiều cao, cân nặng, thị lực nhất định
• Lý lịch tư pháp: không có tiền án tiền sự

Chi phí đi thực tập sinh dao động từ 90 đến 130 triệu đồng. Đây là bảng phân tích từng khoản:

Lương thực tập sinh được tính theo lương tối thiểu vùng của Nhật. Lương tổng (gross) khoảng 25-35 triệu đồng/tháng, lương thực nhận sau khấu trừ khoảng 17-25 triệu đồng/tháng.

Thu nhập thực tế phụ thuộc nhiều vào số giờ tăng ca. Bạn có thể tính lương chi tiết với công cụ tính lương đi Nhật.

Thực tập sinh tại Nhật được pháp luật Nhật Bản bảo vệ như người lao động bản địa. Bạn có các quyền lợi sau:

• Được trả lương không thấp hơn lương tối thiểu vùng
• Được trả tiền tăng ca theo đúng quy định (125% trở lên)
• Được tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và lương hưu
• Được nghỉ phép có lương, nghỉ lễ theo luật
• Được giữ hộ chiếu của chính mình - công ty không được giữ
• Có tổ chức OTIT (Cơ quan quản lý thực tập kỹ năng) bảo vệ khi xảy ra tranh chấp

• Bị thu phí vượt mức: yêu cầu hợp đồng minh bạch, báo DOLAB qua tổng đài 1900.6369
• Công ty giữ hộ chiếu: đây là hành vi trái luật, hãy báo OTIT ngay
• Không được trả tiền tăng ca: ghi lại giờ làm, liên hệ tổ chức nghiệp đoàn
• Môi trường làm việc không an toàn: có quyền từ chối và báo cơ quan chức năng
• Bị nợ lương: liên hệ Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật để được hỗ trợ pháp lý

Chương trình thực tập sinh kỹ năng đã bị chỉ trích nhiều năm do tình trạng lạm dụng lao động. Vì vậy năm 2024, Quốc hội Nhật Bản đã thông qua luật thay thế chương trình này bằng hệ thống mới mang tên "Đào tạo - Việc làm" (育成就労).

• Hệ thống mới cho phép người lao động đổi công ty sau một thời gian nhất định
• Mục tiêu rõ ràng là tạo đường nối thẳng sang Kỹ năng đặc định
• Tăng cường yêu cầu tiếng Nhật và bảo vệ quyền lợi người lao động
• Quá trình chuyển đổi diễn ra dần trong giai đoạn 2025-2027

Người lao động đang chuẩn bị đi nên hỏi rõ công ty phái cử về loại chương trình mình tham gia và lộ trình chuyển đổi.

Sau khi hoàn thành 3 năm thực tập sinh, chuyển sang Tokutei Gino là lựa chọn được khuyến khích nhất, vì bạn được miễn thi và có thu nhập cao hơn.

1. Hoàn thành tốt thực tập sinh kỹ năng số 2 với đánh giá đạt yêu cầu
2. Xác định ngành Kỹ năng đặc định tương ứng - cùng ngành thì được miễn thi kỹ năng và tiếng
3. Tìm công ty tiếp nhận, có thể tiếp tục ở công ty cũ hoặc chuyển công ty mới
4. Làm thủ tục đổi tư cách lưu trú trước khi visa thực tập sinh hết hạn
5. Nhận visa Kỹ năng đặc định loại 1 và làm việc với mức lương cao hơn

Từ lúc quyết định đi đến khi đặt chân tới Nhật, bạn sẽ trải qua các bước sau, kéo dài tổng cộng khoảng 6-12 tháng:

1. Bước 1: Tìm hiểu và chọn công ty phái cử có giấy phép DOLAB
2. Bước 2: Đăng ký, khám sức khỏe sơ bộ và nộp hồ sơ
3. Bước 3: Tham gia khóa học tiếng Nhật và đào tạo định hướng 4-6 tháng
4. Bước 4: Tham gia phỏng vấn với công ty tiếp nhận Nhật Bản qua video
5. Bước 5: Trúng tuyển, ký hợp đồng và hoàn thiện hồ sơ
6. Bước 6: Công ty Nhật xin tư cách lưu trú COE từ Cục Xuất nhập cảnh
7. Bước 7: Xin visa tại Đại sứ quán Nhật Bản
8. Bước 8: Bay sang Nhật, học định hướng 1 tháng rồi về xí nghiệp làm việc

Hiểu trước cuộc sống thực tế sẽ giúp bạn chuẩn bị tâm lý tốt hơn. Đây là những điều thực tập sinh thường trải qua:

• Ở ký túc xá do công ty bố trí, thường ở ghép 2-4 người một phòng
• Tự nấu ăn để tiết kiệm, đi làm bằng xe đạp hoặc xe công ty đưa đón
• Làm việc 8 tiếng/ngày, 5-6 ngày/tuần, có tăng ca tùy mùa vụ
• Cuối tuần nghỉ ngơi, đi chợ, gặp gỡ bạn bè đồng hương
• Phải tuân thủ nghiêm quy định về giờ giấc, phân loại rác, giữ trật tự
• Có thể gặp khó khăn ngôn ngữ, nhớ nhà trong thời gian đầu

Thời gian đầu thường là giai đoạn khó khăn nhất - bỡ ngỡ ngôn ngữ, nhớ gia đình, chưa quen công việc. Nhưng đa số người lao động sau 2-3 tháng sẽ ổn định dần. Giữ liên lạc thường xuyên với gia đình và kết nối với cộng đồng người Việt giúp bạn vượt qua giai đoạn này dễ dàng hơn.